Duvar Kesme ve Boşluk Genişletme

Duvar kesme, bir duvarda kapı, pencere, geçiş ya da makine boşluğu açmak için duvarı elmas bıçakla önceden belirlediğimiz hat üzerinde ayırma işidir. Kırıcıyla açılan bir boşluktan farkı tek cümleyle şu: kesim hattının dışında kalan duvara hiç dokunmayız. Boşluğun kenarı düz çıkar, köşeler diktir, karşı yüzdeki sıva ya da fayans çatlamaz, en önemlisi duvarın geri kalanına ve binaya darbe binmez.

Eskişehir'de bizi en çok iki iş için arıyorlar. Birincisi, hiç boşluk olmayan bir duvarda sıfırdan geçiş açmak. İkincisi, hâlihazırda var olan bir kapı ya da pencere boşluğunu büyütmek. Bu ikisi teknik olarak akrabadır ama hazırlığı, riski ve süresi aynı değildir. Aşağıda işi sahada nasıl yaptığımızı, hangi kararı neye bakarak verdiğimizi ve işin nerelerde tıkandığını yazdım. Kendi duvarınızı anlatmak isterseniz 0532 659 32 46 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Duvar testeresi neyi, nasıl keser?

Duvar testeresi, elmas segmentli daire bıçağın duvara dübellenmiş bir ray üzerinde yürüdüğü makinedir. Elde tutulan bir alet değildir; ray hattı neyse kesim hattı odur. Bu yüzden işin sonucunun büyük kısmı makine çalışmaya başlamadan önce, ray kurulurken belirlenir.

Sahadaki sıra şöyle işliyor: önce boşluğun ölçüsünü duvara işaretliyoruz, hattı su terazisi ve lazerle kontrol ediyoruz, sonra ray ayaklarını dübellerle duvara sabitliyoruz. Ray düzlemi duvara paralel değilse bıçak kesim boyunca sıkışır, hat kavis yapar ve karşı yüzden çıktığında ölçü tutmaz. Sabitleme deliklerinin de rastgele yere atılmaması gerekir; ray ayağını taşıyıcı bir donatının üstüne denk getirmek istemeyiz.

Kesim sulu yapılır. Su, elmas segmenti soğutur, kesme tozunu bastırır ve kesme çamurunu hattan dışarı taşır. Susuz çalışmak bazı yerlerde mümkündür ama bedeli vardır: bıçak ömrü düşer, ulaşılabilen derinlik azalır, ortama toz salınır. Elektrik odası, arşiv, veri odası gibi suyun kesinlikle giremeyeceği yerlerde toz toplama üniteli kuru kesime geçiyoruz, ama bunu istisna olarak yapıyoruz, kural olarak değil.

Makinenin gücü genelde üç fazdan gelir. Sahada üç faz yoksa jeneratörle çalışıyoruz, bu da işin planına ayrıca giriyor. Su bağlantısı, çamur tahliyesi ve kablo yolu da aynı şekilde önceden çözülmesi gereken şeyler; bunlar unutulduğunda ekip binada boş bekliyor.

Tek taraftan mı, çift taraftan mı? İşi belirleyen ilk soru

Duvarı keşfe geldiğimizde ilk baktığımız şey kalınlık değil, erişimdir: bu duvarın iki yüzüne de girebiliyor muyuz?

Çift taraftan erişim varsa iş rahattır. Aynı hattı önce bir yüzden, sonra karşı yüzden kesip ortada buluştururuz. Bu, tek bıçakla ulaşabileceğimiz derinliği neredeyse ikiye katlar. Buradaki tek hassas nokta aksın karşıya doğru aktarılmasıdır. İki yüzdeki ray hatları aynı düzlemde değilse kesim yüzeyinde bir kademe, yani basamak oluşur. Kapı boşluğunda bu kademe kasa oturmasını bozar, dış cephede ise su alır. Bu yüzden hattı karşı yüze ölçüyle değil, duvarın içinden geçen referans delikleriyle aktarıyoruz.

Tek taraftan erişim ise işin zorlaştığı yerdir. Karşı taraf komşu daire, bitişik nizam yan bina, asansör kuyusu, dolu bir depo ya da zemin altı toprak olabilir. Bu durumda ulaşabileceğimiz derinlik tek bıçağın izin verdiği kadardır ve duvar bundan kalınsa yöntemi değiştirmek zorundayız. Tek taraflı işlerde ikinci bir sıkıntı daha var: kesilen parça, biz onu göremediğimiz tarafa devrilebilir. Parçayı askıya almadan son kesimi bitirmiyoruz.

Derinlik sınırı: bıçak çapı ne kadarına izin veriyor?

Bu, telefonda en çok yanlış anlaşılan konu. "Duvar testeresi her kalınlıkta keser" diye bir şey yok. Bıçak yuvarlaktır ve merkezinde bir göbek, flanş ve ray gövdesi vardır. Bu yüzden kesim derinliği asla bıçak yarıçapı kadar olmaz; yarıçaptan flanş ve ray payı düşülür. Kabaca söylersek elinizdeki bıçak çapının yarısından yaklaşık bir el genişliği kadar eksiğini kesebilirsiniz.

Pratikte bu şu anlama geliyor:

• Standart bölme duvarları ve ince betonarme perdeler tek taraftan, tek geçişte rahat kesilir.
• Orta kalınlıktaki duvarlar tek taraftan zorlanır, çift taraflı erişim varsa sorunsuz biter.
• Kalın bodrum perdeleri, istinat duvarları ve temel duvarları için bıçak tek başına yetmez.

Bıçak yetmediğinde iki yol kullanıyoruz. Birincisi elmas halatlı kesim: duvarın etrafından geçirilen elmas halat, kalınlıktan bağımsız olarak keser, ama halatın dolaşması için giriş ve çıkış delikleri açmak gerekir. İkincisi karot deliklerini yan yana dizerek hattı oluşturmak, yani delik dizisiyle kesme. İkisi de daha uzun sürer ve maliyeti değiştirir; bu yüzden kalınlığı keşifte ölçüyoruz, müşterinin tahminine göre teklif vermiyoruz. Sıva ve kaplama kalınlığı da işin içine giriyor — 20 santim sanılan duvar, iki yüzü sıvalı ve bir yüzü fayanslıysa gerçekte daha kalın çıkıyor.

Mevcut boşluğu büyütmek: en çok istenen, en çok hafife alınan iş

"Zaten kapı var, sadece biraz genişletelim" cümlesini çok duyuyoruz. Kulağa sıfırdan boşluk açmaktan kolay geliyor ama çoğu zaman değil. Sebebi lentodur.

Mevcut bir kapı ya da pencerenin üstünde, o boşluğun yükünü taşıyan bir lento vardır. Bu lento belirli bir açıklık için hesaplanmıştır ve iki ucundan duvara belirli bir mesafede oturur. Siz boşluğu yanlardan genişlettiğinizde iki şey birden olur: lentonun taşıması gereken açıklık büyür ve lentonun duvara oturduğu mesnet boyu kısalır. Yani hem yük artar hem dayanak azalır. Bir kapıyı sağdan sadece yirmi santim büyütmek, çoğu zaman lentonun tamamen yenilenmesi demektir.

Genişletme işlerinde şunlara bakıyoruz:

• Mevcut lentonun cinsi ve boyu. Prefabrik hazır lento mu, yerinde dökülmüş betonarme mi, yoksa üstte kiriş mi var? Üstte kiriş varsa iş değişir, çünkü kirişe dokunmak ayrı bir konudur.
• Yeni açıklığın lentoyu boşta bırakıp bırakmadığı. Kesim hattı lentonun mesnedini yiyorsa lentoyu kesimden önce yenileriz.
• Boşluğun aşağı doğru büyütülüp büyütülmediği. Pencereyi kapıya çevirmek, yani denizlik altını almak, yan taraftan genişletmeye göre daha basittir; çünkü üstteki taşıyıcı düzen bozulmaz.
• Eski kasa ve dolgular. Eski ahşap kasa, çelik köşebent, alçı dolgu ve tesisat, kesim hattında bıçağa takılan şeylerdir. Bunları önceden söküyoruz.

Bir başka pratik detay: yeni kesim hattı ile eski boşluğun sıvası buluştuğunda kaçınılmaz olarak bir doku farkı çıkar. Bunu kesimin sonrasında alçı ve köşebentle düzelten sıva ekibinin işidir, ama biz kesim hattını en baştan bu tamiratı kolaylaştıracak şekilde, düz ve tam dikey planlıyoruz.

Çerçeve desteği: kesmeden önce yükü almak

Bir duvarda boşluk açmak, o duvardan bir parça yükü başka bir yere devretmek demektir. Yük havada durmaz; kesilen parçanın üstündeki her şey yeni bir yol arar. Bu yüzden birçok işte kesimden önce destek kurulur.

Sahada kullandığımız yaklaşım şudur. Boşluğun geçeceği hattın hemen üstüne, duvarın iki yüzünden karşılıklı çelik profiller yerleştirilir ve bu profiller duvardan geçirilen bulonlarla birbirine bağlanır. Bazı işlerde duvara yatay delikler açıp içinden profil geçiriyoruz; sahada buna iğneleme deniyor. Profilin altına dikmeler ve kama konur, yük kesim başlamadan bu çerçeveye alınır. Kesim bittikten sonra kalıcı lento veya çelik sarma imalatı yapılır, sonra geçici destek sökülür. Sıralamayı asla değiştirmeyiz: önce destek, sonra kesim, en son geçici desteğin sökülmesi.

Kesilen parçanın kendisi de bir yük. Büyük bir blok, kesim bitince kendi ağırlığıyla devrilir ve düştüğü yerde döşemeyi de tesisatı da yanındaki insanı da vurur. Bu yüzden parçayı önceden taşınabilir bloklara bölüyoruz, ağır blokları palanga veya vinçle askıya aldıktan sonra son kesimi yapıyoruz ve parçayı kontrollü indiriyoruz. Bir işin ne kadar süreceğini belirleyen şey çoğu zaman kesim değil, bu parçaların binadan nasıl çıkarılacağıdır.

Taşıyıcı elemana proje olmadan dokunmuyoruz

Bu maddeyi pazarlık konusu yapmıyoruz. Kolon, kiriş ve taşıyıcı betonarme perde üzerinde, statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan kesim yapmıyoruz. Müşteri ne kadar ısrar ederse etsin, iş ne kadar küçük görünürse görünsün cevabımız aynı. Bir kolonun köşesinden alınan yirmi santim, o kolonun taşıdığı yükü değiştirir ve bunun sonucunu kesimi yapan ekip değil, binada oturan insanlar görür.

Bu yüzden keşfe gittiğimizde önce duvarın ne olduğunu tespit ediyoruz. Dolgu duvar mı, yani tuğla veya gazbetondan yapılmış, yük taşımayan bir bölme mi; yoksa betonarme perde mi? Tespit için tokmak sesine güvenmiyoruz; kalınlık, sıva altı yüzey, donatı taraması ve varsa projedeki kat planı birlikte değerlendiriliyor.

Eskişehir'de bunun özellikle önemli olduğu bir yapı tipi var: tünel kalıpla üretilmiş toplu konut blokları. Bu binalarda iç duvarların büyük kısmı tuğla değil, doğrudan betonarme perdedir. Yani salonla odayı ayıran duvar, binanın deprem yükünü taşıyan elemanın ta kendisi olabilir. "Sadece iç duvar, bir şey olmaz" mantığı bu binalarda kesinlikle geçerli değil. Aynı şekilde Odunpazarı tarafındaki eski yapı stoğunda projesi bulunamayan binalarla sık karşılaşıyoruz; orada da işin doğrusu tahmin yürütmek değil, bir inşaat mühendisine durum tespiti yaptırmak.

Dolgu duvarlarda ise iş bizim tarafımızda çözülür. Yine de bina yönetimini ve varsa üst komşuyu bilgilendirmenizi öneriyoruz; hem gürültü hem de duvarın içinden geçen ortak tesisat yüzünden.

Sahada işin ters gittiği yerler

Bu bölümü özellikle yazıyorum, çünkü işin zor tarafını önceden bilmek herkesin işine yarıyor.

• Kesim hattındaki tesisat. Duvarın içinden geçen elektrik hattı, su borusu, doğal gaz tesisatı veya klima bakır borusu, kesim hattına denk gelirse iş orada durur. Kesimden önce hattı tarıyoruz, kolon ve priz hizalarına bakıyoruz. Yine de eski binalarda projesiz çekilmiş, bina planında görünmeyen hatlarla karşılaşabiliyoruz.
• Yoğun donatı. Betonarme perdelerde kesim hattı çift sıra donatının üstüne denk gelebiliyor. Bu durumda artık beton değil çelik kesiyoruz demektir: ilerleme hızı düşer, segment aşınması artar, işin süresi uzar. Keşifte donatı yoğunluğunu tahmin etmemizin sebebi bu.
• Kesme çamuru. Sulu kesimde çıkan çamur akıcıdır ve gittiği her yere bulaşır. Laminat parkenin altına sızarsa parke şişer. Bu yüzden kesim alanının çevresine set çekip, çamuru vakumlu makineyle toplayıp tahliye ediyoruz. Alt kattaki komşunun tavanına damlaması, kesim hattı döşemeye yakınsa gerçek bir risktir ve önceden konuşulması gerekir.
• Dış cephede kış. Cephe kesimlerinde soğukta kesim suyu donar, iskele zemini kayganlaşır. Kışın cephe işlerini havaya göre planlıyoruz.
• Çalışma penceresi. Apartmanlarda gürültülü işin yapılabileceği saat aralığı sınırlıdır. İşyerlerinde ise tam tersi olur: kesim mesai dışına, akşama veya hafta sonuna kalır. Bu, sahada geçen süreyi doğrudan etkiler.
• Moloz. Kesilen blokları binadan çıkarmak, asansör yoksa ve kat yüksekse kesimin kendisinden uzun sürer. Molozun nereye indirileceği, konteyner olup olmadığı ve döküm yeri baştan netleşmezse iş yarım kalır.

Fiyat neye göre çıkıyor?

Duvar kesme işinde tek bir liste fiyatı olmaz; iki daire arasındaki aynı ölçüdeki kapı boşluğu bile farklı maliyete gelebilir. Teklifi çıkarırken baktığımız kalemler şunlar:

• Kesim metrajı. Boşluğun çevresi, yani toplam kaç metretül kesim yapılacağı.
• Duvar kalınlığı. Kalınlık arttıkça kesilen alan artar ve belli bir noktadan sonra yöntem değişir.
• Donatı yoğunluğu. Betonarme perdede çelik kesmek, tuğla kesmekle aynı hız ve aynı sarfiyat değildir.
• Erişim. Duvarın iki yüzüne de girilip girilemediği, kaçıncı katta olduğu, iskele veya sepetli araç gerekip gerekmediği.
• Çalışma penceresi. İş gündüz normal mesaide mi yapılacak, yoksa gece ya da hafta sonuna mı sıkışacak.
• Destek ve çerçeve imalatı. Yükün alınması gerekiyorsa çelik profil, lento ve geçici destek ayrı bir iş kalemidir.
• Moloz. Parçaların bölünmesi, taşınması, indirilmesi ve döküme gönderilmesi.
• Altyapı. Sahada üç faz elektrik ve su var mı, yoksa jeneratör ve su tankıyla mı gelineceği.

Bu kalemleri görmeden verilen rakam tahmindir ve iş başladıktan sonra değişir. Biz duvarı görüp ölçüyü aldıktan sonra net fiyat veriyoruz. Fotoğraf ve ölçü göndererek de ön değerlendirme yaptırabilirsiniz; kesin teklif için yerinde bakmayı tercih ediyoruz.

Eskişehir'de bu iş nerede karşımıza çıkıyor?

Konutta en sık gelen talep, mutfakla salon arasındaki duvarın kaldırılması veya bu duvarda geniş bir geçiş açılması. Bunu takip eden ikinci sıra, banyo ya da odada mevcut kapının yerinin değiştirilmesi. Balkonun kapatıldığı dairelerde pencere altının alınıp kapıya dönüştürülmesi de sık istenen bir iş.

Bodrum ve depo katlarında havalandırma boşluğu, otoparklarda geçiş açıklığı, dükkânlarda vitrin genişletme ve cepheye yeni giriş açma işleri geliyor. Sanayi tarafında ise iş genelde makine geçişi: fabrikanın bölme duvarına, yeni alınan makinenin girebileceği ölçüde geçici veya kalıcı bir açıklık açmak. Buradaki fark, üretimin durduğu sürenin kısıtlı olması; o yüzden sanayi işlerinde hazırlığı önceden yapıp kesimi tek seferde bitirecek şekilde planlıyoruz.

Odunpazarı, Tepebaşı ve Eskişehir çevresindeki işlere kendi ekibimizle gidiyoruz. Duvarın ne olduğundan emin değilseniz, kesim yapılabilir mi diye tartışmadan önce bir keşif isteyin — çoğu sorun keşifte çözülüyor. 0532 659 32 46.

Sık Sorulan Sorular

Duvar kesme işlemi ne kadar sürer?

Kesimin kendisi çoğu standart kapı boşluğunda birkaç saatlik iştir. Ancak sahada geçen toplam süreyi kesim değil, hazırlık ve moloz belirler. Ray kurulumu, su ve elektrik bağlantısı, ortamın korunması, parçaların bölünüp binadan çıkarılması işin büyük kısmını alır. Destek çerçevesi gerekiyorsa iş genelde iki güne yayılır: bir gün destek ve hazırlık, ertesi gün kesim ve tahliye.

Duvarımın taşıyıcı olup olmadığını nasıl anlarım?

Duvara vurup sesine bakmak güvenilir bir yöntem değil. Kalınlık, yüzey dokusu ve donatı taraması birlikte fikir verir, ama kesin cevap projededir. Binanızın statik projesi varsa kat planına bakmak en doğrusu. Proje yoksa bir inşaat mühendisinden durum tespiti almanız gerekir. Özellikle tünel kalıpla yapılmış toplu konut bloklarında iç duvarların büyük kısmı betonarme perdedir; oralarda "iç duvardır, sorun olmaz" varsayımı geçerli değil. Taşıyıcı çıkarsa statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan kesim yapmıyoruz.

Kesim sırasında evde toz ve su sorunu olur mu?

Sulu kesim tozu büyük ölçüde önler, ama yerine kesme çamuru koyar. Çamur akıcıdır ve kontrol edilmezse yayılır. Biz kesim alanının çevresine set çekip çamuru vakumla topluyoruz, komşu odaları naylonla ayırıyoruz. Yine de kesim yapılan odadaki eşyaların boşaltılmasını ya da örtülmesini istiyoruz. Alt katla ortak döşemeye yakın kesimlerde alt komşuyu önceden haberdar etmek gerekir.

Mevcut kapı boşluğunu büyütmek yeni boşluk açmaktan daha kolay değil mi?

Genelde değil. Boşluğu yanlardan genişlettiğinizde üstteki lentonun taşıması gereken açıklık büyür, duvara oturduğu mesnet boyu ise kısalır. Bu iki etki birleşince mevcut lento çoğu zaman yetersiz kalır ve yenilenmesi gerekir. Yani genişletme, kesimin yanına bir de lento imalatı ekler. Boşluğu aşağı doğru büyütmek, örneğin pencere altını alıp kapıya çevirmek, yandan genişletmeye göre daha basittir çünkü üstteki taşıyıcı düzen bozulmaz.

Duvarın tek tarafına giriş var, karşı tarafa hiç geçemiyoruz. Kesim yapılabilir mi?

Duvar, tek bıçakla ulaşılabilen derinlikteyse yapılır. Kalınlık bunun üstündeyse duvar testeresi tek başına yetmez; elmas halatlı kesime ya da yan yana açılan karot delikleriyle hat oluşturma yöntemine geçeriz. Tek taraflı işlerde ayrıca kesilen parçanın göremediğimiz tarafa devrilmesi riski vardır; parçayı askıya almadan son kesimi yapmıyoruz.

Kalın bodrum perdesi veya istinat duvarı kesilebilir mi?

Kesilebilir, ama yöntem değişir. Bu kalınlıklarda elmas halatlı kesim kullanıyoruz. Halatın dolaşabilmesi için duvarda giriş ve çıkış delikleri açmak gerekir, bu da işi uzatır. Ayrıca toprağa dayanan bir perdede boşluk açmak, yalnızca kesim değil aynı zamanda toprak basıncı ve su yalıtımı meselesidir; bu tür işlerde mutlaka mühendis görüşüyle ilerliyoruz.

Kesilen parçaları siz mi çıkarıyorsunuz?

Evet, kesilen blokların bölünmesi, indirilmesi ve toplanması işin parçası. Molozun binadan çıkarılıp döküm sahasına gönderilmesi ise ayrıca konuşulan bir kalem; kat yüksekliği, asansör durumu ve konteyner olup olmaması buradaki süreyi ve maliyeti doğrudan etkiliyor. Teklif aşamasında bunu net olarak belirtiyoruz ki iş bittiğinde ortada kimin toplayacağı belirsiz bir moloz yığını kalmasın.

İş için binadan izin gerekiyor mu?

Dolgu duvarda genellikle bina yönetimini bilgilendirmek yeterli oluyor, ama gürültü ve ortak tesisat yüzünden bunu atlamamanızı öneriyoruz. Taşıyıcı elemanı ilgilendiren her işte ise iş resmi zemine taşınır: statik proje veya yapı denetim onayı olmadan kesime başlamıyoruz. Bu konuda esneklik gösterdiğimiz bir istisna yok.