Merhaba. Eskişehir Beton Kesme olarak Odunpazarı'ndaki merkezimizden çıkıyor, Tepebaşı'na günün her saati gidiyoruz. Şehrin bu yakası bize kısa mesafede; sabah gelen bir çağrıya öğleden sonra ekip çıkarmak bizim için olağan. Başka ilde şubemiz yok, Eskişehir'in içinden çıkıp Eskişehir'in içinde çalışıyoruz. Tepebaşı'na gitmek bizim için yol meselesi değil, program meselesi.
Bu sayfada sadece karot delme tarafını anlatıyorum: elmas soketli uçla betona, tuğlaya ve taş duvara yuvarlak delik açma işi. Duvar testeresi, zemin kesimi gibi kesim işlerini de yapıyoruz ama onların yeri ayrı. Aklınıza takılan bir şey olursa 0530 030 50 26 numarasından doğrudan sorabilirsiniz.
Tepebaşı'nda karot delme çağrıları neye benziyor
Tepebaşı büyük ölçüde şehir merkezi; Porsuk'un kuzey yakasındaki mahalleler ağırlıklı olarak bu ilçeye düşüyor. İşimize yansıması şu: gelen işlerin çoğu dolu binada yapılıyor. Alt katta insan oturuyor, apartman girişinde site yönetimi var, sokakta araç park edecek yer yok. Makineyi kurmadan önce çoğu zaman bu şartları konuşuyoruz.
Tepebaşı'nda en sık şu işler için aranıyoruz:
- Klima iç ünitesi ile dış ünite arasındaki bakır boru ve drenaj geçişi için dış duvar deliği.
- Kombi ve şofben bacası, hermetik baca çıkışı.
- Banyo ve mutfak tadilatında pis su, temiz su hattının döşemeden ya da duvardan geçirilmesi.
- Havalandırma, aspiratör ve davlumbaz çıkışı, elektrik ve data kablolarının kat geçişleri.
- Kentsel dönüşüm ve güçlendirme öncesi laboratuvara gönderilecek beton numunesinin alınması.
- Yeni sitelerin kapalı otoparklarında sonradan çıkan tesisat delikleri.
İlçenin kuzeye doğru uzanan kırsal mahallelerinde tablo değişiyor: iş genelde depo, ahır, su deposu, sulama hattı ya da tarımsal tesis üzerinde oluyor. En büyük fark, elektrik ve suyun her zaman hazır olmaması. Oraya giderken jeneratörü ve su tankını baştan araca koyuyoruz.
Çap ve derinlik: hangi iş için hangi karot ucu
Karot ucu, ucunda elmas tozuyla sinterlenmiş segmentler bulunan çelik bir borudur. Betonu kırmaz, aşındırarak keser; ortada kalan silindir parça, yani çekirdek, delik bitince dışarı alınır. Yanlış çap seçmek çoğu zaman ikinci bir delik açmak demektir. Sahada kullandığımız aralık kabaca 52 ile 600 milimetre arasında:
- 52–80 mm: klima bakır borusu ve drenajı, tek geçişlik elektrik ve data kablosu, ince tesisat boruları.
- 100–130 mm: kombi ve şofben bacası, standart pis su borusu, doğalgaz ve havalandırma geçişleri. Merkezde en çok istenen aralık budur.
- 150–200 mm: davlumbaz ve aspiratör çıkışı, ana atık su kolonu, kalın besleme kablosu grubu.
- 250–350 mm: şaft geçişleri, endüstriyel havalandırma, büyük kanal bağlantıları.
- 400–600 mm: kolektör, kanalizasyon bağlantısı, sanayi tesislerinde makine besleme delikleri. Bu çaplarda sehpa dübelle sabitlenir, iş tek kişilik değildir.
Derinlik ikinci belirleyicidir. Karot ucunun boyu sınırlıdır; duvar ya da döşeme kalınlığı ucun boyunu geçtiğinde uzatma şaft takıyoruz veya deliği iki taraftan karşılıklı açıyoruz. Karşılıklı delmede iki tarafın eksenini tutturmak işin ustalık kısmı: bir yüzde işaretlediğiniz nokta öbür yüzde iki santim kayarsa boru geçmez. Kalın perdelerde ölçüyü iki kez alıp deliği bir kez açıyoruz.
Bir de erişim var. Tepebaşı'ndaki asansörsüz eski bloklarda makine, sehpa, su tankı ve uçlar merdivenden elle çıkıyor. Yeni sitelerde ise kapalı otopark giriş yüksekliği ya da yönetimin belirlediği çalışma saatleri planı değiştirebiliyor; bunları telefonda soruyoruz.
Donatı taraması ve taşıyıcı eleman kuralı
Betonun içindeki donatı, delik yerini belirleyen tek gerçek kısıttır. Karot ucu donatıyı keser, teknik olarak bu mümkündür; mesele kesip kesemeyeceğimiz değil, kesilmesinin doğru olup olmadığıdır.
Bu yüzden işe başlamadan önce yüzeyi donatı tarayıcıyla tarıyoruz; tarama demirlerin yerini, aralığını ve yaklaşık paspayını veriyor. Sonuç iki türlü çıkıyor:
- Delik noktası donatı aralığına denk geliyorsa ekseni birkaç santim kaydırıp demire hiç dokunmadan geçiyoruz. Tercih ettiğimiz çözüm budur.
- Kaydırmak mümkün değilse ve kesilecek donatı taşıyıcı işlevdeyse orada duruyoruz. Kolon, kiriş ve taşıyıcı perdede statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan delik açmıyoruz. Israr edilse de bu kuralı esnetmiyoruz.
Donatıya denk gelindiğinde sahada ne olduğunu da yazayım: ilerleme yavaşlar, motorun sesi değişir, çıkan suda demir tozunun rengi görülür, segment aşınması artar. Yoğun donatılı betonda aynı delik, donatısız betona göre kat kat uzun sürer. Güçlendirme görmüş binalarda bu sık karşımıza çıkıyor ve süreyi baştan söylüyoruz.
Su soğutma, çamur yönetimi ve apartman içinde düzen
Elmas karot ıslak çalışır. Su iki iş yapar: segmenti soğutur ve kesilen tozu delikten dışarı taşır. Susuz çalışılırsa segment yanar, delik de düzgün çıkmaz. Ama su, dolu bir apartman dairesinde tek başına sorun kaynağıdır: delikten çıkan şey temiz su değil, beton tozuyla karışmış gri çamurdur.
Bunun için delik ağzına vakumlu su toplama halkası takıyor, halkayı ıslak vakum makinesine bağlıyoruz; su daha delikten çıkarken toplanıyor. Çalışma alanını naylonla çeviriyor, döşeme delerken sızma ihtimaline karşı alt daireyi önceden haber veriyoruz. Tepebaşı'nda en çok yaşadığımız gerilim budur: alt komşunun tavanına damlayan bir bardak çamurlu su, düzgün açılmış bir deliği unutturur.
Küçük çaplarda, alçıpan ve delikli tuğla gibi malzemelerde toz emişli kuru delme yapabiliyoruz; betonda kuru delme tercih ettiğimiz bir yöntem değil. Su bağlantısı bulunmayan adreslere basınçlı su tankıyla gidiyoruz.
Numune karotu ile tesisat deliği arasındaki fark
İki iş de halk arasında "karot" diye anılıyor ama amaçları bambaşkadır.
Tesisat deliğinde önemli olan deliktir; çıkan çekirdeğin hali kimseyi ilgilendirmez, boru veya kablo geçsin yeter. Çekirdek gerekirse parçalanarak çıkarılır.
Numune karotunda ise tam tersidir: önemli olan çıkan silindirdir. Beton basınç dayanımını ölçmek için laboratuvara gidecek olan o parçadır. Numune alırken şunlara dikkat ediyoruz:
- Çekirdeğin çatlaksız ve bütün çıkması gerekir; delme hızını ve baskıyı buna göre ayarlarız.
- Numune noktası mümkün olduğunca donatısız bölgeden seçilir, tarama burada daha da kritiktir.
- Numunenin boy ve çap oranı laboratuvarın istediği şekilde olmalıdır; kısa çıkan numune değerlendirme dışı kalabilir.
- Numune alınacak yer, elemanın taşıma kapasitesini zayıflatmayacak konumdan seçilir. Bu noktaları genellikle projeyi hazırlayan mühendis belirler, biz belirlenen noktadan alırız.
- Numune alındıktan sonra kalan boşluk uygun tamir harcı veya grout ile doldurulur, açık bırakılmaz.
Tepebaşı'nda kentsel dönüşüm başvurusu ya da riskli yapı tespiti için numune isteyen çok oluyor. Hangi katta kaç adet ve hangi çapta numune isteneceğini bize rapor üzerinden iletirseniz işi tek gelişte bitiririz.
Delik kenarı, çıkış tarafı ve delik sonrası
Karotun kırıcı-delici uçtan farkı en çok delik kenarında görülür. Elmas uç çevre betonu zorlamadığı için kenar düzgün kalır, sıva çatlamaz, fayans kalkmaz. Yine de iki noktaya dikkat ediyoruz:
- Çıkış tarafı: Uç duvarın öbür yüzüne ulaşırken arkada destek olmadığı için son birkaç milimetrede küçük bir kopma olabilir. Görünür yüzeylerde deliği iki taraftan açıyoruz ya da çıkışa destek koyuyoruz.
- Kaplamalı yüzeyler: Fayans, mermer ve granitte başlangıçta düşük devirle, yavaş baskıyla ilerliyoruz; uç yuvasına oturana kadar acele etmek kaplamayı çatlatır.
Delik açıldıktan sonra iş bitmiş sayılmaz; boru veya kablo geçtikten sonra kalan boşluğun doldurulması gerekir. Yangın kompartımanını bölen bir duvardan geçiyorsanız orada yangın durdurucu dolgu kullanılır. Islak hacim geçişlerinde yalıtımı yapılmadan bırakılan delik, birkaç ay sonra alt katta leke olarak geri döner. Talep edilirse çevre tamirini de yapıyoruz.
Çıkan beton çekirdekleri ve çamur da bizim sorumluluğumuzda. Apartman girişine ya da sokağa moloz bırakmıyoruz; Tepebaşı'nın dar sokaklarında bu hem komşuyla hem belediye ekibiyle sorun demektir.
Tepebaşı'nda fiyat neye göre çıkıyor
Sayfada rakam yazmıyorum; karot delmede tek bir liste fiyatı yoktur, aynı çaptaki iki delik bambaşka sürelerde bitebilir. Fiyatı belirleyen kalemler şunlar:
- Çap: Uç çapı büyüdükçe hem makine sınıfı hem segment maliyeti değişir.
- Derinlik: Duvar veya döşeme kalınlığı, uzatma gerekip gerekmediği, iki taraftan delme ihtiyacı.
- Delik adedi: Aynı adreste ve aynı kurulumla açılan her ek delik ilkine göre daha kısa sürer; tek delik için çıkılan yol ile on delik için çıkılan yol aynı değildir.
- Donatı yoğunluğu: Sık donatılı ya da güçlendirilmiş betonda hem süre hem uç aşınması artar.
- Kat ve erişim: Asansör var mı, makine ve su nasıl taşınacak, aracı adrese ne kadar yaklaştırabiliyoruz.
- Çalışma penceresi: Site yönetiminin izin verdiği saatler, gece veya hafta sonu çalışma, işyerinde üretimi durdurmadan çalışma zorunluluğu.
- Yerindeki altyapı: Su ve elektrik mevcut mu, jeneratör ve su tankı gerekiyor mu.
En sağlıklısı şu: çapı, tahmini kalınlığı, delik adedini ve katı telefonda söyleyin; çoğu iş için aynı görüşmede net bir rakam veriyoruz. Karışık işlerde ve numune alımlarında yerinde bakıp fiyat vermeyi tercih ediyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Tepebaşı'na aynı gün gelebiliyor musunuz?
Çoğunlukla evet. Merkezdeyiz ve Tepebaşı'nın merkez mahalleleri bize kısa mesafede; program uygunsa aynı gün çıkıyoruz. Kırsal mahallelere giderken yol süresini de plana katıyoruz, oralar için saat verirken daha temkinli konuşuyoruz. Net bilgi için 0530 030 50 26.
Klima için kaç milimetre delik gerekiyor?
Ev tipi split klimalarda genellikle 60–80 mm yeterli oluyor; bakır boru çifti, drenaj hortumu ve kablo aynı delikten geçiyor. Çok iç üniteli sistemlerde çap büyüyebilir. En doğrusu, montajı yapacak ustanın istediği ölçüyü bize aynen iletmeniz.
Delik açarken ev toz içinde kalır mı?
Islak çalıştığımız için toz beklemeyin; beklenmesi gereken şey sudur. Vakumlu halka ve ıslak vakumla suyun büyük kısmını delikten çıkarken alıyoruz, çevreyi de örtüyoruz. Zeminde hassas bir kaplama varsa önceden söyleyin, korumayı ona göre kuralım.
Kolonuma delik açtırabilir miyim?
Statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan hayır. Kolon, kiriş ve taşıyıcı perde binanın yükünü taşır; oradaki donatının kesilmesi tek bir daireyi değil bütün yapıyı ilgilendirir. Onay varsa belirtilen noktadan ve çapta işi yaparız.
Karot deliğinin kenarı kırık mı kalır?
Hayır. Elmas uç betonu aşındırarak kestiği için kenar yuvarlak ve düzgün çıkar; sıva ve fayans zarar görmez. Sadece ucun duvardan çıktığı yüzde küçük bir kopma olabilir, görünür yerlerde bunu iki taraftan delerek ya da arkaya destek koyarak önlüyoruz.
Numune karotu ile tesisat deliği arasında ne fark var?
Tesisat deliğinde amaç deliktir, çıkan parçanın hali önemli değildir. Numune karotunda amaç çıkan silindirdir; çatlaksız çıkması, uygun boy-çap oranında olması ve doğru noktadan alınması gerekir. Sonrasında boşluk uygun harçla doldurulur.
Tepebaşı'nda bir delik işiniz varsa çapı, katı ve yaklaşık duvar kalınlığını hazırlayıp 0530 030 50 26 numarasını arayın; konuşup gün verelim.