Asansör boşluğu kesimi tek bir delik açma işi değildir. Üst üste duran beş altı döşemede aynı işlemi tekrarlarsınız ve sıralamayı yanlış kurduysanız aynı hatayı beş altı kez tekrar edersiniz. Bu yüzden sahada ilk konuşulan konu kesici seçimi değil, parçanın nereye gideceği ve hangi kattan başlanacağıdır.
Kat sırasını belirleyen şey binanın durumu
Karşılaşılan durum genelde şu: bina ayakta, daireler kullanımda ya da yeni teslim edilmiş, boşluk sonradan açılacak. Kısıt, molozun bina içinden dışarı taşınacak olması ve çalışma alanının merdiven sahanlığı kadar dar olması.
Karar şuradan çıkar. Eğer her katta parça yatay olarak taşınıp merdivenden indirilecekse, en alt kattan başlamak taşıma mesafesini kısaltır ama üst katlarda oluşan boşluk aşağıya doğru açık bir kuyu bırakır. Bu durumda her katta ayrı ayrı emniyet kapatması yapmanız gerekir. Tersine üstten aşağı inildiğinde, kesilen kata bir alttaki sağlam döşeme doğal bir emniyet tabakası olarak kalır; parça kontrolden çıksa bile bir kat düşer, zemine kadar gitmez.
Pratikte üstten aşağı inme sırası çoğu binada tercih edilir. İstisnası, bodrumda makine dairesi kazısı veya kuyu dibi imalatı varsa oradaki toz ve su yönetiminin önce çözülmesi gerektiği durumlardır. Sırayı gelişigüzel seçmenin sonucu, ikinci katta parçayı indirecek yerin kalmaması ve kesilmiş ama alınamamış bir döşeme parçasıyla günü kapatmaktır.
Düşen parça kesimden önce çözülür
Bir döşemede dört kenarı da kesildiği anda parça serbest kalır. Buradaki tek soru şudur: kesim tamamlandığında o parçayı ne tutuyor?
Ağırlık tahmini işin ilk adımıdır. Betonarme için yaklaşık 2.400 kg/m³ üzerinden gidilir. 1,20 x 1,00 metre ölçüsünde ve 20 cm kalınlığındaki bir döşeme parçası 0,24 m³ eder; bu da yaklaşık 576 kilogram demektir. Aynı parçayı dörde bölerseniz her biri 0,06 m³, yani yaklaşık 144 kilogram olur. Bu ikinci rakam, uygun ekipmanla kontrollü indirilebilecek bir aralığa girer. Bölme kararı tam olarak bu hesaptan çıkar, göz kararından değil.
Parçayı tutmanın yolları sınırlıdır ve hepsi kesim başlamadan hazırlanır:
- Askıya alma: Parçanın ortasına karot ile delik açılıp üstteki kirişe veya kurulan üç ayaklı sisteme zincirle bağlanması. Kesim bittiğinde parça yerinde asılı kalır, sonra yavaşça indirilir.
- Alttan destekleme: Parçanın altına ayarlanabilir destek ve kalas konur; kesim sonrası parça oturur, sonra kontrollü olarak yatırılır.
- Küçültme: Parça daha kesime başlamadan taşınabilir ölçülere bölünür; her bölme çizgisi önceden işaretlenir.
- Kontrollü düşürme: Sadece altı boş, çevresi kapatılmış ve düşüş yüzeyi hazırlanmış durumlarda gündeme gelir; yaşayan binada tercih edilmez.
Bu hazırlığı atlamanın sonucu iki türlü olur. İyi ihtimalde parça bir alt kattaki döşemeyi çatlatır ve iş bir tamirat kalemine dönüşür. Kötü ihtimalde altta çalışan biri vardır. Bu yüzden kesimin başladığı katın altındaki kat, kesim süresince kapatılır ve orada kimse bulunmaz.
Eskişehir ve çevresinde işinizi yerinde inceleyelim.
Geçici platform: ne zaman kurulur, ne zaman kurulmaz
Geçici platform, boşluk kuyusunun içine kurulan ve hem çalışma zemini hem de düşen malzeme tutucusu görevi gören ara döşemedir. Her işte gerekmez.
Gerekli olduğu durum: kat aralarında kesim yapılacak ama alttaki döşeme zaten açılmış, yani kuyu boşta. Bu durumda kesim yapan kişinin ayağını basacağı ve parçanın oturacağı bir yüzey lazımdır.
Kısıt, platformun taşıyacağı yükün gerçekçi hesaplanmasıdır. Platform sadece insan ağırlığına göre değil, o katta çıkacak en ağır parçaya göre boyutlandırılır. Yukarıdaki örnekte 144 kilogramlık parçaların bir arada beklemesi ihtimali varsa, platform o toplamı ve üzerine çalışan yükünü karşılamalıdır. Mesnetler kuyu duvarına açılan yuvalara veya kimyasal dübelli konsollara oturur; boşluk kenarındaki sıvaya değil, sağlam betona bağlanır.
Platform kurulmaması gereken durum da vardır: kuyu kesiti dar ve parça askıyla doğrudan zemine indirilebiliyorsa, platform sadece indirme yolunu tıkar. O zaman kuyu ağzına emniyet ağı ve kenar korkuluğu yeterlidir.
Yanlış kararın sonucu şudur: yetersiz mesnetlenmiş platform, üzerine bir parça oturduğunda tek taraftan kayar. Kuyu içinde bunu düzeltmenin yolu yoktur, sistemin tamamı sökülüp yeniden kurulur ve bir iş günü kaybedilir.
Komşu daireler kesim başlamadan önce korunur
Boşluk çoğunlukla merdiven sahanlığının yanında, yani en az iki dairenin duvarına komşu bir noktada açılır. Karşılaşılan durum: yaşayan bina, döşenmiş parke, mobilyalı odalar.
Üç ayrı risk vardır ve üçü ayrı ayrı ele alınır. Birincisi kesme suyudur. Duvar testeresi ve elmas tel su ile soğutulur; bu su döşemedeki en küçük boşluktan alt kata geçer. Çözüm, kesim hattının çevresine set çekmek ve suyu vakumla, çıktığı noktada toplamaktır. İkincisi titreşimdir. Elmas kesim darbeli yöntemlere göre çok daha sakindir, ancak parça oturduğu anda oluşan darbe komşu duvarda sıva çatlağı yapabilir; bu yüzden parça düşürülmez, indirilir. Üçüncüsü tozdur; kuru kesim ve karot işlemlerinde toz merdiven boşluğundan tüm katlara yayılır, dolayısıyla kesim alanı naylonla kapatılır ve giriş çift örtü ile ayrılır.
Odunpazarı'nda bir apartmanda çalışma öncesi bina yönetimiyle kat kat gidip su ve toz güzergâhını gösterdiğimiz için, alt kattaki dairenin tavanına hiç dokunmadan işi bitirmiştik; buna karşılık Tepebaşı'nda benzer bir işte sadece kesim hattı örtüldüğü için merdiven korkuluklarının tamamı temizlik gerektirdi. Fark, kesim tekniğinde değil, kesim öncesi yarım günde çıkıyor.
Eskişehir'de asansör boşluğu açımı düşünüyorsanız, kat sayısı ve döşeme kalınlığını beton kesme hizmet sayfamızdaki iletişim bilgileri üzerinden iletmeniz keşif için yeterli olur. Ekip Eskişehir merkezden çıkar; Sivrihisar'da ve çevre ilçelerdeki işlerde ulaşım süresi çalışma programına ayrıca eklenir.
Toz ve gürültü programı
Kısıt basit: yaşayan binada gün boyu kesim yapılamaz. Bu yüzden iş, gürültü çıkaran ve çıkarmayan adımlara ayrılır ve gürültülü olanlar dar bir zaman aralığına sıkıştırılır.
- Sabah erken saatler kurulum içindir: ray montajı, su ve elektrik hattı, örtüler, askı noktalarının açılması.
- Gün ortası asıl kesim bloğudur; komşuların çoğu evde değildir ve kesintisiz çalışmak parçanın yarım kalmasını önler.
- Akşamüstü parçanın alınması, temizlik ve ertesi günün katının hazırlığı yapılır.
Bu programın en kritik kuralı şudur: bir katta başlanan kesim aynı gün bitirilir. Yarım kesilmiş bir döşeme, hem taşıma davranışı belirsiz hem de gece boyunca kimsenin farkında olmadığı bir zayıf nokta demektir. Kalan süre parçayı bitirmeye yetmiyorsa kesime o gün hiç başlanmaz.
Sık Sorulan Sorular
Asansör boşluğu kesimi binanın taşıyıcı sistemini zayıflatır mı?
Boşluk döşemede açılır ve kiriş kesitine girilmez. Kiriş veya perde duvara denk gelen bir kesim gerekiyorsa, bu artık kesim değil statik konusudur ve projeye bağlı takviye kararı gerektirir. Bu ayrımı keşifte netleştirmeden kesime başlanmaz.
Kaç katlı bina için ne kadar süre gerekir?
Süreyi belirleyen kat sayısından çok döşeme kalınlığı, parçanın taşınma yolu ve binanın kullanımda olup olmadığıdır. Boş bir binada aynı kat, dolu bir binaya göre belirgin şekilde hızlı ilerler çünkü örtü ve koruma adımları kısalır.
Kesim sırasında elektrik ve su tesisatı için ne yapılıyor?
Kesim hattı boyunca donatı, boru ve kablo taraması yapılır. Boşluk güzergâhında tesisat varsa hat önce deplase edilir; kesim sırasında karşılaşılan bir boruyu yerinde çözmeye çalışmak hem işi durdurur hem de alt katlara su verir.
Molozlar nasıl çıkarılıyor?
Parçalar taşınabilir ölçüye bölündüğü için merdivenden veya kuyu içinden kontrollü indirilerek çıkarılır. Çıkış güzergâhı, kesim başlamadan önce belirlenir ve o güzergâhtaki zemin koruması ilk gün serilir.
Komşulara önceden ne söylenmeli?
Çalışma günleri, gürültülü saat aralığı ve hangi katın o gün kapalı olacağı yeterlidir. Bilgilendirme yapılmadığında en sık yaşanan sorun teknik değil, kesim ortasında işin durdurulmasıdır; yarım kalan kesim ise en riskli durumdur.
